Niewypłacalność gospodarstwa rolnego. Upadłość konsumencka czy upadłość przedsiębiorcy?


Dopiero Nowa Upadłość Konsumencka 2015 wprowadziła możliwość upadłości konsumenckiej dla rolników nieprowadzących działalności gospodarczej

Rolnicy prowadzący działalność gospodarczą (wpis w rejestrze przedsiębiorców) podlegają przepisom upadłościowym dla przedsiębiorców

Rolnicy indywidualni to jedna z trzech grup osób fizycznych, obok przedsiębiorców indywidualnych oraz osób prywatnych (konsumentów), prowadzących gospodarstwo domowe. Cechą wyróżniającą rolników od pozostałych grup jest oczywiście charakter źródła dochodów, dodatkowe dochody w postaci dopłat bezpośrednich, ale przede wszystkim zasobność majątkowa związana z własności gruntów rolnych, których ceny rynkowe wciąż rosną. Wysoka wartość tego prawa własności wpływa na ocenę zdolności kredytowej przy znacznej możliwości zabezpieczenia długu hipoteką.

Należy podkreślić, że z gospodarstwem rolnym mamy do czynienia dopiero wtedy, gdy jest to „jednostka gospodarcza zorganizowana na nieruchomości rolnej o takim obszarze, że możliwe jest prowadzenie DZIAŁALNOŚCI WYTWÓRCZEJ PRZEZNACZONEJ NA ZBYT” (orz. SN, II CKN 1067/98). Zatem nie samo posiadanie środków produkcji w postaci gruntów bądź zwierząt decyduje o przymiocie gospodarstwa rolnego, lecz możliwość prowadzenia działalności wytwórczej nastawionej na handel.  Konieczne zatem staje się badanie przez sąd charakteru składników majątkowych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz charakteru działalności prowadzonej w oparciu o nie.

Należy pamiętać, że niezależnie od wysokiej wartości składników majątku rolnika to jego niewypłacalność opiera się wyłącznie na UTRACIE PŁYNNOŚCI tzn. zaprzestaniu regulowania wymagalnych zobowiązań. Przerost zobowiązań ponad wartość majątku nie stanowi o jego niewypłacalności.

Warunkiem ogłoszenia upadłości konsumenckiej wobec rolnika – osoby fizycznej jest nieprowadzenie przez niego działalności gospodarczej (brak wpisu w rejestrze przedsiębiorców). Upadłość konsumencką stosuje się bowiem wobec wszystkich osób fizycznych, do których nie prowadzi się postępowania upadłościowego na zasadach ogólnych, a więc zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców.

Przyczyną niewypłacalności większości rolników jest spadek dochodów na skutek nieurodzaju, klęski żywiołowej, zawarcia niekorzystnych umów bądź nadmiernych inwestycji z wykorzystaniem środków Unii Europejskiej.

Niewypłacalność rolnika to zawsze niewypłacalność jego małżonka i całego gospodarstwa domowego

Rolnicy dysponując nieruchomościami rolnymi o znacznej wartości bardzo często próbują odzyskać płynność finansową za pomocą dalszego zadłużania z zabezpieczeniem w postaci hipoteki bądź przewłaszczenia na zabezpieczenie. Niejednokrotnie również korzystając w tym zakresie z instytucji pozabankowych nie zawsze rzetelnych i uczciwych.

Niewypłacalność rolnika to zawsze niewypłacalność CAŁEGO GOSPODARSTWA DOMOWEGO, bowiem małżonek rolnika jest zawsze współdłużnikiem solidarnym. Bardzo często w przypadku rolników dochodzi do szerokiego zaangażowania finansowego pozostałych członków rodziny.

Głębokie przywiązanie rolnika do uprawnianej przez niego ziemi bardzo często skutkuje niewłaściwymi działaniami podejmowanymi w stanie niewypłacalności mającymi na celu jej ochronę, które mogą zostać uznane za zdziałane z POKRZYWDZENIEM WIERZYCIELI. Takie działania radykalnie utrudniają ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Duże możliwości przeciwdziałania niewypłacalności w postaci zaciągania dalszych zobowiązań zabezpieczonych hipoteką celem utrzymania płynności, prowadzą bardzo często do nieodpowiedzialnych finansowo zachowań, które zostają później negatywnie ocenione przez sąd w toku postępowania upadłościowego.

Niewypłacalny przedsiębiorca. Wniosek o upadłość konsumencką.

„Długi z działalności gospodarczej osoby fizycznej są przedmiotem umorzenia w upadłości konsumenckiej”

„Obowiązek złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy w terminie właściwym dotyczy również osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą”

WSZYSTKIE BŁĘDY PRZEDSIĘBIORCÓW NIEWYPŁACALNYCH.

Upadłość konsumencka byłego przedsiębiorcy jest najtrudniejszym rodzajem tego postępowania z uwagi na zaniechania i błędy popełnione wcześniej na etapie jego niewypłacalności, bowiem modelowo wniosek o upadłość konsumencką winien być poprzedzony terminowym wnioskiem o upadłość przedsiębiorcy. Niestety stan niewypłacalności przedsiębiorcy indywidualnego w Polsce to przeważnie jedno pasmo błędnych decyzji bądź zaniechań. Nowa Upadłość Konsumencka 2015 oraz Nowa Upadłość 2016 powinna w tym zakresie wiele zmienić.

Standardowe postępowanie niewypłacalnego polskiego przedsiębiorcy to idealny obraz „nierzetelnego dłużnika” swoim działaniem krzywdzącego wierzycieli. Niewypłacalny przedsiębiorca nie rozumie, że niezawinione przyczyny jego niewypłacalności nie uprawniają go do działań, które będą krzywdzić jego wierzycieli.  Poniższe błędy w myśleniu i działania dłużnika znacząco utrudniają oddłużenie w upadłości konsumenckiej:

  1. ignorowanie nadmiernego zadłużenia
  2. brak wiedzy czym jest stan niewypłacalności i kiedy przedsiębiorca staje się niewypłacalny
  3. rozdzielanie długów konsumenckich (prywatnych) od długów przedsiębiorcy (gospodarczych) i odmienne ich traktowanie, podczas gdy każdy dług zaciągnięty przez osobę będącą przedsiębiorcą decyduje o jej wypłacalności bądź utracie płynności
  4. ratują nierentowny biznes za wszelką cenę podejmując nieracjonalne decyzje przede wszystkim w zakresie finansowania dalszej działalności
  5. brak zgłoszenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy
  6. zaciągają nowe zobowiązania będąc już w stanie niewypłacalności i w ten sposób pogłębiają stopień swojej niewypłacalności
  7. kredytują swoją działalność poprzez niepłacenie składek ZUS, podatku VAT oraz dochodowego
  8. spłacają wyłącznie kluczowych dla działalności kontrahentów (wybiórcze zaspokajanie wierzycieli)
  9. zaciągają zobowiązania pod zabezpieczenie prywatnego majątku rodzinnego będącego najczęściej we wspólności majątkowej małżeńskiej
  10. angażują najbliższych członków rodziny w działalność gospodarczą obarczając kolejne osoby ryzykiem niepowodzenia już nierentownego przedsięwzięcia
  11. dokonują oczywistych czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli (czynności fraudacyjne) poprzez usuwanie majątku spod egzekucji

„Termin właściwy do złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy to 2 tygodnie od daty niewypłacalności”

Należy zacząć od tego, że przedsiębiorcami są zarówno spółki handlowe jak i osoby fizyczne. Prawo upadłościowe za przedsiębiorcę uznaje każdy podmiot wpisany do właściwego rejestru przedsiębiorców (CEiDG, KRS).

Mali i średni przedsiębiorcy nie składają wniosków o upadłość, albo ich wnioski są oddalane z uwagi na brak majątku dłużnika wystarczającego do pokrycia kosztów postępowania (tzw. ubóstwo masy). Skutkuje to tym, że pośród 700 ogłoszonych upadłości w roku 2014 jest bardzo niewiele osób fizycznych. Najczęściej są to duże podmioty gospodarcze. Dopiero Nowa Upadłość Konsumencka spowodowała zmianę w podejściu osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą do instytucji upadłości poprzez wyraźne wskazanie korzyści płynących z terminowego złożenia wniosku o upadłość w postaci możliwości oddłużenia.

ODRÓŻNIĆ UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY OD UPADŁOŚCI KONSUMENTA

Zachowanie przedsiębiorcy niewypłacalnego ma istotne znaczenie dla możliwości ogłoszenia upadłości konsumenckiej oraz oddłużenia. Gdy przedsiębiorca staje się niewypłacalny ma obowiązek ustawowy w terminie 14 dni złożyć wniosek o upadłość. Natomiast dla konsumenta złożenie wniosku o upadłość stanowi przywilej, z którego nie musi korzystać. Brak wywiązania się przedsiębiorcy z tego obowiązku jest główną przeszkodą w ogłoszeniu na późniejszym etapie upadłości konsumenckiej. Nie jest to jednak przeszkoda nieusuwalna. O wszystkich różnicach pomiędzy niewypłacalnością przedsiębiorcy a konsumenta czytaj TUTAJ.

PRZEDSIĘBIORCA NIEWYPŁACALNY JUŻ DZIŚ MOŻE UZYSKAĆ ODDŁUŻENIE W RAMACH UPADŁOŚCI PRZEDSIĘBIORCY

Umożliwia to przepis art. 369 Prawa upadłościowego i naprawczego. Jednakże z uwagi na swój rygoryzm dotyczy to wyłącznie przedsiębiorców, którzy złożyli wniosek o upadłość przedsiębiorcy w terminie właściwym, a ponadto posiadali majątek umożliwiający pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, a więc nie zachodziło tzw. ubóstwo masy. Nowa Upadłość 2016 od stycznia 2016 r. złagodzi ten rygoryzm warunków oddłużenia przedsiębiorcy.

PRZEDSIĘBIORCA STAJE SIĘ KONSUMENTEM DOPIERO Z UPŁYWEM 1 ROKU OD CHWILI WYKREŚLENIA Z REJESTRU PRZEDSIĘBIORCÓW.

Wykreślenie z rejestru jest konieczne w każdym przypadku, gdy nie doszło do ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy.  Nie wystarczy zawieszenie działalności gospodarczej w rejestrze ani faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności. Zatem przez cały czas wpisu w rejestrze przedsiębiorców oraz okres 1 roku od wykreślenia sąd stosuje przepisy o upadłości przedsiębiorców.

„Data niewypłacalności to moment, w którym dłużnik zalega z płatnością minimum dwóch wymagalnych zobowiązań pieniężnych, niezależnie od ich wysokości”

 

ODDALENIE WNIOSKU O UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY, GDY BRAK MAJĄTKU NA KOSZTY POSTĘPOWANIA.

To przypadek tzw. ubóstwa masy. To najważniejsza różnica pomiędzy upadłością przedsiębiorcy i upadłością konsumencką. Gdy sąd oddali złożony wniosek o upadłość przedsiębiorcy niestety jest konieczne, aby od chwili wykreślenia z rejestru przedsiębiorców upłynął termin 1 roku.  Dopiero po upływie tego terminu były przedsiębiorca zyskuje konsumencką zdolność upadłościową. W chwili obecnej kancelaria wszczęła postępowanie mające na celu złożenie skargi konstytucyjnej zaskarżającej przepis art. 8  wymagający upływu tego okresu, jeżeli wniosek przedsiębiorcy został oddalony z uwagi na tzw. ubóstwo masy, a dłużnik jest zmuszony czekać na upływ terminu 1 roku.

WNIOSEK O UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY MA KLUCZOWE ZNACZENIE DLA ODDŁUŻENIA W UPADŁOŚCI KONSUMENCKIEJ.

Zależy od tego, czy:

  1. Wniosek o upadłość przedsiębiorcy złożony w terminie właściwym.
  2. Wniosek o upadłość przedsiębiorcy był spóźniony.
  3. Wniosek o upadłość przedsiębiorcy nie został złożony w ogóle.

Jeżeli przedsiębiorca złożył wniosek o upadłość przedsiębiorcy w terminie właściwym i jego wniosek został oddalony z uwagi na tzw. ubóstwo masy to ma otwartą drogę do oddłużenia w upadłości konsumenckiej po upływie 1 roku od chwili wykreślenia z rejestru przedsiębiorców. Jeżeli sąd ogłosił upadłość przedsiębiorcy to wtedy upadły może starać się o oddłużenie w ramach upadłości przedsiębiorcy.

W przypadku wniosku spóźnionego bądź niezłożonego w ogóle do ogłoszenia upadłości konsumenckiej konieczne jest powołanie się na klauzulę słuszności  bądź klauzulę humanitarną.  W przypadku, gdy wniosek o upadłość był spóźniony bądź nie został w ogóle złożony, a nie występują okoliczności pozwalające powołać się na żadną z powyższych klauzul, takiemu przedsiębiorcy pozostaje wyłącznie możliwość skorzystania z upadłości konsumenckiej po upływie 10 lat od chwili wystąpienia stanu niewypłacalności przedsiębiorcy bądź upadłość transgraniczna.

BARDZO STARE DŁUGI Z DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

Upływ terminu 10 lat od chwili wystąpienia niewypłacalności przedsiębiorcy pozwala na ogłoszenie upadłości konsumenckiej niezależnie od tego, czy przedsiębiorca dopełnił  i w jakim stopniu obowiązków w zakresie złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy. Okoliczność ta przestaje mieć znaczenie z upływem tego terminu. Nie zachodzi zatem konieczność powoływania się na klauzulę słuszności ani klauzulę humanitarną.

„Warto być rzetelnym dłużnikiem. To Twoja gwarancja oddłużenia.”

PLAN DZIAŁANIA NIEWYPŁACALNEGO PRZEDSIĘBIORCY.

JEŻELI JEST SZANSA NA ZŁOŻENIE WNIOSKU O UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY W TERMINIE WŁAŚCIWYM

  1. określić datę swojej niewypłacalności, która już wystąpiła bądź można przewidywać, że wystąpi w najbliższym czasie (więcej zobacz TUTAJ)
  2. wykreślić działalność gospodarczą z rejestru przedsiębiorców
  3. złożyć wniosek o upadłość przedsiębiorcy
  4. jeżeli sąd oddali wniosek o upadłość na postawie tzw. ubóstwa masy – złożyć wniosek o upadłość konsumencką po upływie 1 roku od chwili wykreślenia z rejestru przedsiębiorców.

JEŻELI PRZEDSIĘBIORCA NIE ZŁOŻYŁ WNIOSKU O UPADŁOŚĆ W OGÓLE / ZŁOŻYŁ WNIOSEK SPÓŹNIONY

  1. określić datę swojej niewypłacalności
  2. wykreślić działalność gospodarczą z rejestru przedsiębiorców (jeżeli jeszcze tego nie zrobił)
  3. złożyć wniosek o upadłość konsumencką z koniecznym przedstawieniem dowodów na okoliczności uzasadniające powołanie się na klauzulę słuszności bądź humanitarną.

Najtrudniejszy przypadek upadłości. Były przedsiębiorca.

 

„Długi z działalności gospodarczej osoby fizycznej są przedmiotem umorzenia w upadłości konsumenckiej”

„ Upadłość konsumencka byłego przedsiębiorcy jest najtrudniejszym rodzajem tego postępowania z uwagi na zaniechania i błędy popełnione wcześniej na etapie jego niewypłacalności, bowiem modelowo wniosek o upadłość konsumencką winien być poprzedzony terminowym wnioskiem o upadłość przedsiębiorcy”

„Obowiązek złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy w terminie właściwym dotyczy również osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą”

WSZYSTKIE BŁĘDY PRZEDSIĘBIORCÓW NIEWYPŁACALNYCH.

Niestety stan niewypłacalności przedsiębiorcy indywidualnego w Polsce to przeważnie jedno pasmo błędnych decyzji bądź zaniechań. Nowa Upadłość Konsumencka 2015 oraz Nowa Upadłość 2016 powinna w tym zakresie wiele zmienić.

Standardowe postępowanie niewypłacalnego polskiego przedsiębiorcy to idealny obraz „nierzetelnego dłużnika” swoim działaniem krzywdzącego wierzycieli. Niewypłacalny przedsiębiorca nie rozumie, że niezawinione przyczyny jego niewypłacalności nie uprawniają go do działań, które będą krzywdzić jego wierzycieli.  Poniższe błędy w myśleniu i działania dłużnika znacząco utrudniają oddłużenie w upadłości konsumenckiej:

  1. ignorowanie nadmiernego zadłużenia
  2. brak wiedzy czym jest stan niewypłacalności i kiedy przedsiębiorca staje się niewypłacalny
  3. rozdzielanie długów konsumenckich (prywatnych) od długów przedsiębiorcy (gospodarczych) i odmienne ich traktowanie, podczas gdy każdy dług zaciągnięty przez osobę będącą przedsiębiorcą decyduje o jej wypłacalności bądź utracie płynności
  4. ratują nierentowny biznes za wszelką cenę podejmując nieracjonalne decyzje przede wszystkim w zakresie finansowania dalszej działalności
  5. brak zgłoszenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy
  6. zaciągają nowe zobowiązania będąc już w stanie niewypłacalności i w ten sposób pogłębiają stopień swojej niewypłacalności
  7. kredytują swoją działalność poprzez niepłacenie składek ZUS, podatku VAT oraz dochodowego
  8. spłacają wyłącznie kluczowych dla działalności kontrahentów (wybiórcze zaspokajanie wierzycieli)
  9. zaciągają zobowiązania pod zabezpieczenie prywatnego majątku rodzinnego będącego najczęściej we wspólności majątkowej małżeńskiej
  10. angażują najbliższych członków rodziny w działalność gospodarczą obarczając kolejne osoby ryzykiem niepowodzenia już nierentownego przedsięwzięcia
  11. dokonują oczywistych czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli (czynności fraudacyjne) poprzez usuwanie majątku spod egzekucji.

„Termin właściwy do złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy to 2 tygodnie od daty niewypłacalności”

Należy zacząć od tego, że przedsiębiorcami są zarówno spółki handlowe jak i osoby fizyczne. Prawo upadłościowe za przedsiębiorcę uznaje każdy podmiot wpisany do właściwego rejestru przedsiębiorców (CEiDG, KRS).

Mali i średni przedsiębiorcy nie składają wniosków o upadłość, albo ich wnioski są oddalane z uwagi na brak majątku dłużnika wystarczającego do pokrycia kosztów postępowania (tzw. ubóstwo masy). Skutkuje to tym, że pośród 700 ogłoszonych upadłości w roku 2014 jest bardzo niewiele osób fizycznych. Najczęściej są to duże podmioty gospodarcze. Dopiero Nowa Upadłość Konsumencka spowodowała zmianę w podejściu osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą do instytucji upadłości poprzez wyraźne wskazanie korzyści płynących z terminowego złożenia wniosku o upadłość w postaci możliwości oddłużenia.

ODRÓŻNIĆ UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY OD UPADŁOŚCI KONSUMENTA

Zachowanie przedsiębiorcy niewypłacalnego ma istotne znaczenie dla możliwości ogłoszenia upadłości konsumenckiej oraz oddłużenia. Gdy przedsiębiorca staje się niewypłacalny ma obowiązek ustawowy w terminie 14 dni złożyć wniosek o upadłość. Natomiast dla konsumenta złożenie wniosku o upadłość stanowi przywilej, z którego nie musi korzystać. Brak wywiązania się przedsiębiorcy z tego obowiązku jest główną przeszkodą w ogłoszeniu na późniejszym etapie upadłości konsumenckiej. Nie jest to jednak przeszkoda nieusuwalna. O wszystkich różnicach pomiędzy niewypłacalnością przedsiębiorcy a konsumenta czytaj TUTAJ.

PRZEDSIĘBIORCA NIEWYPŁACALNY JUŻ DZIŚ MOŻE UZYSKAĆ ODDŁUŻENIE W RAMACH UPADŁOŚCI PRZEDSIĘBIORCY

Umożliwia to przepis art. 369 Prawa upadłościowego i naprawczego. Jednakże z uwagi na swój rygoryzm dotyczy to wyłącznie przedsiębiorców, którzy złożyli wniosek o upadłość przedsiębiorcy w terminie właściwym, a ponadto posiadali majątek umożliwiający pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, a więc nie zachodziło tzw. ubóstwo masy. Nowa Upadłość 2016 od stycznia 2016 r. złagodzi ten rygoryzm warunków oddłużenia przedsiębiorcy.

PRZEDSIĘBIORCA STAJE SIĘ KONSUMENTEM DOPIERO Z UPŁYWEM 1 ROKU OD CHWILI WYKREŚLENIA Z REJESTRU PRZEDSIĘBIORCÓW.

Wykreślenie z rejestru jest konieczne w każdym przypadku, gdy nie doszło do ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy.  Nie wystarczy zawieszenie działalności gospodarczej w rejestrze ani faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności. Zatem przez cały czas wpisu w rejestrze przedsiębiorców oraz okres 1 roku od wykreślenia sąd stosuje przepisy o upadłości przedsiębiorców.

„Data niewypłacalności to moment, w którym dłużnik zalega z płatnością minimum dwóch wymagalnych zobowiązań pieniężnych, niezależnie od ich wysokości”

ODDALENIE WNIOSKU O UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY, GDY BRAK MAJĄTKU NA KOSZTY POSTĘPOWANIA.

To przypadek tzw. ubóstwa masy. To najważniejsza różnica pomiędzy upadłością przedsiębiorcy i upadłością konsumencką. Gdy sąd oddali złożony wniosek o upadłość przedsiębiorcy niestety jest konieczne, aby od chwili wykreślenia z rejestru przedsiębiorców upłynął termin 1 roku.  Dopiero po upływie tego terminu były przedsiębiorca zyskuje konsumencką zdolność upadłościową. W chwili obecnej kancelaria wszczęła postępowanie mające na celu złożenie skargi konstytucyjnej zaskarżającej przepis art. 8  wymagający upływu tego okresu, jeżeli wniosek przedsiębiorcy został oddalony z uwagi na tzw. ubóstwo masy, a dłużnik jest zmuszony czekać na upływ terminu 1 roku.

WNIOSEK O UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY MA KLUCZOWE ZNACZENIE DLA ODDŁUŻENIA W UPADŁOŚCI KONSUMENCKIEJ.

Zależy od tego, czy:

  1. Wniosek o upadłość przedsiębiorcy został złożony w terminie właściwym.
  2. Wniosek o upadłość przedsiębiorcy był spóźniony.
  3. Wniosek o upadłość przedsiębiorcy nie został złożony w ogóle.

Jeżeli przedsiębiorca złożył wniosek o upadłość przedsiębiorcy w terminie właściwym i jego wniosek został oddalony z uwagi na tzw. ubóstwo masy to ma otwartą drogę do oddłużenia w upadłości konsumenckiej po upływie 1 roku od chwili wykreślenia z rejestru przedsiębiorców. Jeżeli sąd ogłosił upadłość przedsiębiorcy to wtedy upadły może starać się o oddłużenie w ramach upadłości przedsiębiorcy.

W przypadku wniosku spóźnionego bądź niezłożonego w ogóle do ogłoszenia upadłości konsumenckiej konieczne jest powołanie się na klauzulę słuszności (czytaj więcej TUTAJ) bądź klauzulę humanitarną.  W przypadku, gdy wniosek o upadłość był spóźniony bądź nie został w ogóle złożony, a nie występują okoliczności pozwalające powołać się na żadną z powyższych klauzul, takiemu przedsiębiorcy pozostaje wyłącznie możliwość skorzystania z upadłości konsumenckiej po upływie 10 lat od chwili wystąpienia stanu niewypłacalności przedsiębiorcy bądź upadłość transgraniczna.

BARDZO STARE DŁUGI Z DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

Upływ terminu 10 lat od chwili wystąpienia niewypłacalności przedsiębiorcy pozwala na ogłoszenie upadłości konsumenckiej niezależnie od tego, czy przedsiębiorca dopełnił  i w jakim stopniu obowiązków w zakresie złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy. Okoliczność ta przestaje mieć znaczenie z upływem tego terminu. Nie zachodzi zatem konieczność powoływania się na klauzulę słuszności ani klauzulę humanitarną.

Nowa Upadłość 2016. Oddłużenie przedsiębiorcy – osoby fizycznej.

 

Z chwilą wejścia w życie Nowej Upadłości Konsumenckiej doszło do istotnego zróżnicowania przesłanek oddłużenia dla konsumentów oraz przedsiębiorców. Skutkowało to tym, że zasadniczo każdy przedsiębiorca mógł szukać szansy na oddłużenie wyłącznie w ramach upadłości konsumenckiej, bowiem przepisy dla przedsiębiorców okazały się niefunkcjonalne w takim samym stopniu jak pierwotne przepisy upadłości konsumenckiej od 2009 roku.

Nowa Upadłość 2016 zmienia to upraszczając i czyniąc realnym oddłużenie przedsiębiorcy już w ramach postępowania upadłościowego dla przedsiębiorcy, bez konieczności czekania na uzyskanie konsumenckiej zdolności upadłościowej w terminie 1 roku od chwili wykreślenia z rejestru przedsiębiorców.

Oczywiście nadal Nowa Upadłość Konsumencka pozostanie jedyną szansą na oddłużenie dla tych przedsiębiorców, którzy nie posiadają majątku na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, a których wniosek o upadłość przedsiębiorcy zostanie oddalony na podstawie art. 13 ust. 1 PUN. Takim osobom nie pozostaje nic innego, jak wykreślić się z rejestru przedsiębiorców, przeczekać okres 1 roku od tej chwili i złożyć kolejny wniosek, tym razem o upadłość konsumencką.

Poniżej cytuję uzasadnienie projektu zmian w Prawie upadłościowym i naprawczym:

W regulacji dotyczącej umorzenia zobowiązań upadłej osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą (art. 369 i 370 p.u.n.) przewiduje się modyfikacje zbliżające ją do regulacji oddłużenia osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, z zachowaniem jednak odrębności wynikających z faktu bycia przedsiębiorcą. W szczególności przewiduje się zmiany polegające na:

Rezygnacji z warunku wyjątkowych i niezależnych od upadłego okoliczności jako przyczyn niewypłacalności i zastąpieniu go warunkiem braku przyczynienia się przez upadłego w znacznym stopniu (umyślność oraz rażące niedbalstwo) do niewypłacalności. Należy bowiem przyjąć, że z dobrodziejstwa umorzenia zobowiązań, które zawsze oznacza przełamanie zasady dotrzymywania zawartych umów oraz ingerencję w prawa wierzycieli, upadły nie może skorzystać, jeśli w znaczny sposób przyczynił się do upadłości, jak również wtedy, gdy nie spełniał rzetelnie swoich obowiązków w toku postępowania upadłościowego;

Wprowadzeniu możliwości ratalnej spłaty w okresie maksymalnie pięciu lat zobowiązań pozostałych po umorzeniu częściowym. Natychmiastowa spłata nieumorzonych zobowiązań może stanowić poważny problem dla upadłego, którego majątek został zlikwidowany, a regulowanie przezeń zobowiązań w ratach, z bieżących dochodów z pracy zarobkowej, będzie w istocie korzystne dla wierzycieli, gdyż zapewni ich efektywne (choć tylko częściowe) zaspokojenie;

Wprowadzeniu dodatkowej negatywnej przesłanki w postaci upływu 10 lat od poprzedniego skorzystania przez upadłego z umorzenia zobowiązań w postępowaniu upadłościowym (analogiczne rozwiązanie dotyczyć będzie osób nieprowadzących działalności gospodarczej), chyba że do niewypłacalności upadłego doszło pomimo dochowania przez niego należytej staranności. Wprowadzenie tej przesłanki uzasadnione jest liberalizacją głównej negatywnej przesłanki umorzenia zobowiązań w postępowaniu upadłościowym. Rozwiązanie to w istocie jedynie zaostrza tę przesłankę w okresie 10 lat od uzyskania umorzenia zobowiązań także o objęcie nią przypadków zwykłego niedbalstwa i lekkomyślności.

Nowa Upadłość 2016. Dłuższy termin na złożenie wniosku o upadłość.

 

Jedną z największych bolączek polskich małych i średnich przedsiębiorców jest brak wiedzy i kompetencji do zarządzania przedsiębiorstwem w stanie niewypłacalności, a w szczególności wywiązania się z obowiązku złożenia wniosku o upadłość w terminie właściwym.

Tak oczywiste zdarzenie jak niepowodzenie w biznesie na skutek niewypłacalności urasta w polskich realiach gospodarczych do problemu kończącego karierę osobistą. Winno być dokładnie odwrotnie.  Nowa Upadłość 2016 wiele z tych niedomagań prawnych poprawia.

Poniżej cytuję treść uzasadnienie projektu Nowej Upadłości 2016:

Proponuje się zmiany w zakresie obowiązku składania wniosku o ogłoszenie upadłości:

Wydłużenie do jednego miesiąca terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Obecny termin wynosi dwa tygodnie i jest zbyt krótki, aby prawidłowo ocenić stan finansów przedsiębiorstwa oraz przygotować i złożyć kompletny wniosek o wszczęcie postępowania;

Wyraźne doprecyzowanie, że obowiązek złożenia wniosku, a co za tym idzie, także odpowiedzialność, nie dotyczy pełnomocników, w tym prokurentów – wyjątkiem jest pełnomocnik spółki kapitałowej w organizacji, w której jest on powołany do reprezentacji tej spółki;

Wprowadzenie wzruszalnego domniemania, że wysokość szkody poniesionej przez wierzyciela na skutek braku terminowego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, odpowiada wysokości niezapłaconego roszczenia. Wprawdzie szkoda wierzyciela nie odpowiada wprost wysokości niezapłaconego długu (w rzeczywistości wysokość szkody obejmuje różnicę pomiędzy hipotetyczną wysokością zaspokojenia wierzyciela w razie terminowego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a faktyczną wysokością zaspokojenia), jednakże wierzyciel występujący w procesowej roli powoda nie ma z reguły możliwości dokładnego udowodnienia tak określonej wysokości szkody. Nie posiada on bowiem dostępu do dokumentów księgowych dłużnika. Dlatego celowe jest wprowadzenie ww. domniemania i przerzucenie ciężaru dowodu na reprezentanta dłużnika (z reguły członka zarządu), który ma, a przynajmniej powinien mieć, dostęp do materiału dowodowego obejmującego okres, w którym pełnił swoją funkcję;

Wyłączenie odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa w całości, na podstawie przepisów p.c. (zmiana art. 21 ust. 4 p.u.n.).

Zmiany te zostaną uzupełnione stosownymi zmianami w Kodeksie spółek handlowych.

 

Nowa Upadłość 2016. Dłuższy termin do zgłoszenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy.

W projekcie – Prawo restrukturyzacyjne – zmieniającym treść ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze –  wprowadzono kluczową zmianę dla polskich przedsiębiorców  w postaci wydłużenia terminu ustawowego do zgłoszenia obowiązkowego wniosku o ogłoszenie upadłości.

W chwili obecnej nie ulega wątpliwości, że element wyjścia z biznesu na skutek niewypłacalności jest jedną z najbardziej zaniedbanych kwestii w praktyce i  edukacji przedsiębiorców. Tak radykalnie znikoma liczba złożonych, a następnie ogłoszonych upadłości przedsiębiorców osób fizycznych każe się zastanowić nad ogromem szkód w potencjalne ekonomicznych państwa powstałych na skutek kompletnie niefunkcjonalnych przepisów upadłościowych.

Poniżej pozwalam sobie przytoczyć uzasadnienie do projektu ustawy w tym zakresie:

” Projekt przewiduje zmianę art. 20 ust. 1 p.u.n. poprzez jednoznaczne określenie, że wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika może zgłosić wyłącznie wierzyciel osobisty. Obecnie w praktyce istnieje wątpliwość, czy legitymację do zgłoszenia wniosku posiada wierzyciel wyłącznie rzeczowy.Wychodząc z założenia, że wierzyciel rzeczowy nie może domagać się od dłużnika spełnienia świadczenia, proponuje się wyraźnie wyłączyć jego legitymację.

Dodatkowo projekt rozwiązuje sporny w praktyce problem wykazywania przez wierzyciela legitymacji do złożenia wniosku. W samym wniosku o ogłoszenie upadłości wierzyciel będzie zobowiązany uprawdopodobnić istnienie swojej wierzytelności (art. 24 p.u.n.). Będzie to jednak wyłącznie wymóg formalny. W konsekwencji brak uprawdopodobnienia spowoduje zwrot wniosku, ale jednocześnie uprawdopodobnienie nie będzie wystarczające do wykazania, że wierzycielowi przysługuje legitymacja do złożenia wniosku. Tę okoliczność, na ogólnych zasadach, wierzyciel będzie musiał udowodnić w dalszym toku postępowania o ogłoszenie upadłości. Praktyka większości sądów upadłościowych jest obecnie taka, że w sytuacji gdy dłużnik zakwestionuje istnienie wierzytelności wnioskodawcy, sądy oddalają wniosek o ogłoszenie upadłości z uzasadnieniem, że postępowanie o ogłoszenie upadłości nie jest postępowaniem, którego celem jest rozstrzyganie sporu pomiędzy stronami co do istnienia wierzytelności. Taka praktyka utrudnia wierzycielom skuteczne
składanie wniosków o ogłoszenie upadłości. Projekt przewiduje jednoznaczne rozwiązanie tej kwestii przez wskazanie, że sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości złożony przez wierzyciela, jeżeli dłużnik wykaże, że wierzytelność ma w całości charakter sporny, a spór zaistniał między stronami przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 12a). Zmiana art. 20 ust. 2 pkt 2 p.u.n. ma na celu jednoznaczne wyeliminowanie wątpliwości co do uprawnienia do składania wniosku przez prokurentów. Co prawda, zgodnie z dominującym w literaturze poglądem, prokurent nie jest legitymowany do złożenia wniosku, aczkolwiek problem ten nie jest postrzegany jednolicie. Pewność prawa wymaga, aby eliminować z ustawy przepisy niejednoznaczne i budzące wątpliwości. Odpowiednia zmiana została wprowadzona w art. 21 ust. 2 p.u.n.

Wydłużenie terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 1 p.u.n.) z dwóch tygodni do jednego miesiąca ma na celu urealnienie obowiązku dłużnika złożenia wniosku. Obecny termin dwóch tygodni jest zdecydowanie za krótki i to tak bardzo, że w praktyce w ogóle nie zdarzają się wnioski złożone w terminie. W średniej wielkości przedsiębiorstwie, z rozbudowanymi służbami
księgowymi, nie jest możliwe ustalenie, praktycznie z dnia na dzień, że zachodzi stan niewypłacalności określony w art. 11 p.u.n. Dodatkowo wskutek wprowadzenia ustawy p.r. przedsiębiorca niewypłacalny będzie mógł wnioskować o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Na podjęcie decyzji – restrukturyzacja czy upadłość – i na przygotowanie wniosku musi mieć odpowiedni czas.

Skutkiem niezłożenia przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie jest m.in. odpowiedzialność odszkodowawcza dłużnika lub osób, które na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu mają prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentacji, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami. W tym zakresie projekt przewiduje zmianę art. 21 ust. 3 p.u.n. przez wyraźne wskazanie, że osoby te ponoszą odpowiedzialność, chyba że nie ponoszą winy. Takie sformułowanie spowoduje, że ciężar braku winy będzie spoczywał na pozwanej osobie, która nie złożyła w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. W związku z wprowadzeniem nowych postępowań restrukturyzacyjnych przewiduje się również, że osoba ta będzie mogła się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że w terminie określonym w art. 21 ust. 1 p.u.n. otwarto postępowanie restrukturyzacyjne bądź zatwierdzono układ w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu. Zmiana art. 21 p.u.n. przewiduje również dodanie ust. 3a, zgodnie z którym w przypadku dochodzenia odszkodowania przez wierzyciela niewypłacalnego dłużnika domniemywa się, że szkoda, o której mowa w ust. 3, obejmuje wysokość niezaspokojonej wierzytelności tego wierzyciela wobec dłużnika. Wynika to z faktu, że wierzycielowi trudno jest udowodnić wysokość rzeczywistej szkody, która w istocie jest różnicą między wartością niezaspokojonej wierzytelności a kwotą, którą wierzyciel otrzymałby w postępowaniu upadłościowym, gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości był złożony w terminie. Ustalenie wysokości szkody wymaga więc przeprowadzenia symulacji postępowania upadłościowego, co trudno byłoby zrobić wierzycielowi, który nie ma pełnych informacji na temat majątku dłużnika. Stąd też, w celu ochrony praw wierzyciela, zostało wprowadzone omawiane domniemanie, które jest domniemaniem wzruszalnym i nie ogranicza prawa dłużnika do wykazania, że szkoda wierzyciela jest w istocie mniejsza. Uchylenie ust. 4 w art. 21 p.u.n. jest wynikiem uchylenia przepisów o postępowaniu naprawczym. Dodanie ust. 4a wyłączającego odpowiedzialność za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w trakcie egzekucji przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa wynika z faktu, że ten sposób egzekucji ogranicza
dłużnika w bieżącym zarządzaniu przedsiębiorstwem i ogranicza mu możliwości pozyskiwania informacji na temat sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.

Zmiany dotyczące elementów składowych wniosku o ogłoszenie upadłości mają charakter precyzujący (art. 21 ust. 1 pkt 1 p.u.n.) oraz dostosowujący wniosek do projektowanych zmian w innych przepisach (art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 19 p.u.n.). Wskazanie we wniosku miejsca, w którym znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika, jest niezbędne dla ustalenia, czy sądom polskim przysługuje jurysdykcja do rozpoznania sprawy oraz czy sąd, do którego
złożono wniosek, jest właściwy miejscowo do jego rozpoznania. Jednocześnie nie jest konieczne w każdej sprawie wskazywanie miejsca, w którym znajduje się majątek dłużnika, gdyż w razie potrzeby sąd w każdej sprawie może z urzędu ustanowić tymczasowego nadzorcę sądowego, który dokona odpowiednich ustaleń. Jednocześnie zniesienie obowiązku wskazywania we wniosku miejsca
położenia majątku lub przedsiębiorstwa dłużnika ułatwi składanie wniosku wierzycielom, którzy często nie posiadają takich informacji (np. gdy już zaprzestali współpracy z dłużnikiem, który jednocześnie zmienił miejsce prowadzenia działalności). Jedynie w sytuacji, w której dłużnik nie ma
w Polsce głównego ośrodka swojej podstawowej działalności, wskazanie miejsca, w którym znajduje się majątek dłużnika, jest konieczne dla ustalenia, czy sądom polskim przysługuje jurysdykcja do rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości oraz czy sąd, do którego skierowano wniosek, jest właściwy miejscowo do jego rozpoznania.

W art. 22a p.u.n. wprowadzono obowiązek uiszczenia przez wnioskodawcę (zarówno dłużnika, jak i wierzyciela) zaliczki na poczet wydatków w toku postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Niewątpliwie zwiększy to koszty, które będzie musiał ponieść w związku z wnioskiem dłużnik lub wierzyciel. Z drugiej jednak strony znacznie przyspieszy to rozpoznanie
wniosku, zwłaszcza w sprawie, w której sąd zdecyduje się ustanowić tymczasowego nadzorcę sądowego. Sąd będzie mógł również zażądać od dłużnika dodatkowej zaliczki (art. 32 ust. 5 p.u.n.) pod rygorem odrzucenia wniosku. Jednocześnie, dążąc do przyspieszenia rozpoznania wniosku,
zastrzeżono, że żądanie dodatkowej zaliczki nie wstrzymuje rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości.

Projekt przewiduje dodanie art. 29a p.u.n., zgodnie z którym sąd może uznać cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości za niedopuszczalne, jeżeli prowadziłoby to do pokrzywdzenia wierzycieli, a wykonanie przez dłużnika zobowiązań wobec wnioskodawcy po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie będzie miało wpływu na dalszy bieg postępowania. Zmiana ta rozwiązuje
doniosły problem składania przez wierzycieli wniosków o charakterze wyłącznie windykacyjnym, mających na celu przymuszenie dłużnika do spełnienia zobowiązania, które na dodatek czasami jest sporne. Po uzyskaniu zaspokojenia wierzyciel z reguły cofa wniosek, a nawet jeżeli tego nie zrobi, to sąd wniosek oddala z uwagi na brak legitymacji wnioskodawcy do dalszego popierania wniosku. Taka praktyka krzywdzi pozostałych wierzycieli. Projektowana zmiana ma na celu całkowite wyeliminowanie tego zjawiska.”

Gdy przedsiębiorca nie składa wniosku o upadłość, a chce oddłużenia w upadłości konsumenckiej.

Jeżeli niewypłacalny przedsiębiorca nie złożył w terminie właściwym wniosku o upadłość przedsiębiorcy, zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i wykreślił się z rejestru, po upływie roku czasu od chwili wykreślenia uzyskuje konsumencką zdolność upadłościową. Niestety ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie jest ani oczywiste ani proste. Konieczne jest bowiem wykazanie przez dłużnika, że względy słuszności – pomimo dopuszczenia się bezprawnego zaniechania jako przedsiębiorca – przemawiają za udzieleniem takiemu dłużnikowi przywileju upadłości konsumenckiej.

Brak złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy stanowi przesłankę oddalenia wniosku o upadłość konsumencką. Ta negatywna przesłanka ma charakter czasowy oraz warunkowy. Obowiązuje jedynie w terminie 10 lat od chwili powstania stanu niewypłacalności oraz może zostać wyłączona poprzez wykazanie przez dłużnika, że za przeprowadzeniem konsumenckiego postępowania upadłościowego przemawiają względy słuszności lub względy humanitarne.

W poniższym wpisie chcę opisać okoliczności przemawiające za istnieniem WZGLĘDÓW SŁUSZNOŚCI PRZEMAWIAJĄCYCH ZA PRZEPROWADZENIEM KONSUMENCKIEGO POSTĘPOWANIA UPADŁOŚCIOWEGO  W SYTUACJI, GDY PRZEDSIĘBIORCA NIE ZŁOŻYŁ W OGÓLE WNIOSKU O UPADŁOŚĆ.

Jeżeli przedsiębiorca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej bądź nadal ją kontynuuje, a nie wykreślił się z rejestru przedsiębiorców musi tego dokonać i dopiero po upływie terminu 1 roku od wykreślenia ma możliwość zgłosić wniosek o upadłość konsumencką.

Te same zasady ogłoszenia upadłości konsumenckiej jak wobec byłych przedsiębiorców dotyczą członków zarządów spółek kapitałowych.

KLAUZULA SŁUSZNOŚCI W UPADŁOŚCI KONSUMENCKIEJ

Względy słuszności  to podstawowe, powszechnie akceptowane zasady przyzwoitego, godnego postępowania, jako ogólne reguły uczciwości obowiązujące wszystkich uczestników życia społecznego i obrotu gospodarczego. Klauzula względów słuszności wprowadza możliwość dokonywania przez sąd oceny z punktu widzenia ogólnych reguł moralnych (słuszności kontraktowej, uczciwości kupieckiej, lojalności wobec innych podmiotów) na podstawie całokształtu okoliczności sprawy.

Z całą pewnością wyklucza możliwość skutecznego powołania się na klauzulę słuszności w przypadku, gdy istnieją podstawy do orzeczenia wobec przedsiębiorcy zakazu prowadzenia działalności gospodarczej ani tym bardziej, gdy orzeczono zakaz wobec takiego przedsiębiorcy.

RZETELNY DŁUŻNIK MA SZANSĘ NA OGŁOSZENIE UPADŁOŚCI KONSUMENCKIEJ

Przedsiębiorca winien cechować się postawą właściwą rzetelnemu dłużnikowi tzn. moralność płatnicza musi być wysoka, a jego jedyną przewiną pozostaje fakt niezłożenia wniosku o upadłość w terminie właściwym, a zatem dopuszczenie się czynu bezprawnego poprzez zaniechanie wykonania obowiązku ustawowego określonego w art. 21 ust. 1 PUN.

Poniżej przedstawiam okoliczności oraz zachowania niewypłacalnego przedsiębiorcy (członka zarządu spółki), który nie złożył w ogóle wniosku o upadłość przedsiębiorcy, a które mogą stanowić podstawę do uznania za rzetelnego dłużnika jako objęte klauzulą słuszności:

  • Przyczyną niewypłacalności przedsiębiorcy był brak zapłaty należności, upadłość dłużnika,  oszustwo (złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa będzie pomocne).
  • W jakiej branży przedsiębiorca działał i w jakiej skali (najkorzystniejsze będzie tzw. samozatrudnienie, a następnie drobny przedsiębiorca)? Nie podejmował nadmiernego, niedopuszczalnego ryzyka w trakcie tej działalności.
  • Zachowanie dłużnika przed datą niewypłacalności – na progu niewypłacalności – czy podejmował działania chroniące interesy wierzycieli?
  • Dokonywane spłaty wierzycieli –  proporcjonalne bez wybiórczego zaspokajania – widoczny wysiłek i dobra wola dłużnika w spłacie wierzycieli.
  • Brak wybiórczego zaspokajania wierzycieli, w szczególności spłacania wierzyciela zabezpieczonego rzeczowo, przy braku płatności na rzecz wierzycieli niezabezpieczonych rzeczowo.
  • Dłużnik kierował pisma do wierzycieli o  zawarcie ugody / restrukturyzacje;  podpisanie takich umów jeszcze przed cesją wierzytelności na podmiot trzeci (kiedy wierzyciel uwzględnił już swoją stratę w cenie zbycia wierzytelności, a więc poniósł szkodę).
  • Dłużnik nie zatajał swojej sytuacji, co więcej, ujawnił wierzycielom sytuację majątkową tzn. stanu niewypłacalności, dochody i możliwości spłaty – realizował prawo wierzyciela do informacji o statusie majątkowym dłużnika i jego zmianie. Wierzyciele nie byli postawieni w stan niepewności co do perspektywy zaspokojenia swoich długów.
  • Dłużnik dobrowolnie dokonał zwrotu ruchomości do leasingodawcy.
  • Dłużnik podejmował realne starania mające na celu niedoprowadzenie do egzekucji generującej dodatkowe koszty postępowania. Starał się również nie doprowadzić do powstania tytułów egzekucyjnych ani wykonawczych.
  • Nie doszło do pokrzywdzenia wierzycieli – nie miały miejsca czynności prawne umniejszające majątek dłużnika; cały majątek dłużnika stał się przedmiotem egzekucji; dłużnik dokonał samodzielnej sprzedaży majątku na zaspokojenie wierzycieli po cenach rynkowych (korzystniejszych od ceny w egzekucji komorniczej) za zgodą wierzycieli rzeczowych.
  • Przyczyna niezłożenia wniosku o upadłość ma charakter niezawiniony bądź o lekkim stopniu zawinienia np. dłużnik to osoba na tzw. samozatrudnieniu, a niewypłacalność wystąpiła już po wykreśleniu z rejestru i nie wiedziała, że ciągle przysługuje jej zdolność upadłościowa dla przedsiębiorcy bądź udzielono jej niewłaściwej porady prawnej przez profesjonalistę.
  • Po dacie niewypłacalności dłużnik krótko kontynuował działalność gospodarczą bądź  niezwłocznie zaprzestał jej prowadzenia.
  • Dłużnik nie generował nowych długów po dacie niewypłacalności lub nie pogłębiał stopnia niewypłacalności, w szczególności nie doprowadził do naliczania obowiązkowych składek ZUS.
  • Stała dobrowolna spłata wierzycieli, nawet po ustaniu działalności gospodarczej, np. z wynagrodzenia, nawet w ramach egzekucji.
  • Podejmował próby restrukturyzacji przedsiębiorstwa (majątek, zatrudnienie, zarządzenie).
  • Dłużnik korzystał z usług profesjonalistów w zakresie doradztwa prawnego.
  • Dłużnik nie unikał – jeżeli już do niej doszło – egzekucji;  poddał się jej całkowicie.
  • Skuteczne, lecz niewystarczające poprawienie kondycji finansowej przedsiębiorstwa na skutek restrukturyzacji.
  • Brak szkody po stronie wierzycieli na skutek niezłożenia wniosku tzn. wierzyciel w hipotetycznym postępowaniu upadłościowym wszczętym w terminie właściwym nie otrzymałby z majątku dłużnika zaspokojenia swej wierzytelności (przedsiębiorcy bez majątku trwałego).
  • Dłużnik złożył spóźniony wniosek o upadłość przedsiębiorcy. Spóźniony, ale zawsze wprowadził reguły wspólnego zaspokajania roszczeń wszystkich wierzycieli w ramach postępowania upadłościowego. Porównanie zaspokojenia wierzycieli w opóźnionym postępowaniu upadłościowym a hipotetycznym postępowaniem na skutek wniosku złożonego w terminie właściwym wskazuje na brak / małą stratę poniesioną przez wierzycieli.
  • Pomimo braku wniosku o upadłość przedsiębiorcy komornik w egzekucji sprzedał cały majątek dłużnika i zaspokoił częściowo wierzycieli. Istotne jest, aby w egzekucji uczestniczyli wszyscy wierzyciele (wiedzieli o egzekucji z majątku dłużnika), którzy uczestniczyliby w postępowaniu upadłościowym.
  • Status majątkowy dłużnika. Całkowity brak majątku trwałego dłużnika nie pozwoliłby w żadnym stopniu zaspokoić wierzycieli, a dłużnik nie generował zadłużenia po dacie niewypłacalności.

Powyższe zachowania dłużnika spowodowały, że pomimo braku przeprowadzenia postępowania upadłościowego podstawowe cele i założenia upadłości dla przedsiębiorców (maksymalizacja zaspokojenia wierzycieli oraz sprawiedliwy podział majątku dłużnika między wierzycieli) zostały zrealizowane. Innymi słowy, brak przeprowadzenia upadłości przedsiębiorcy w sensie formalnym nie pogorszył możliwości realnego zaspokojenia wierzycieli. Wtedy dopiero wartości moralne zawarte w klauzuli słuszności uzyskują moc zdolną do przełamania formalnej bezprawności dłużnika.

Wystąpienie części z powyższych okoliczności pozwala dłużnikowi powoływać się na klauzulę słuszności otwierającą mu drogę do ogłoszenia upadłości konsumenckiej pomimo niewykonania obowiązku ustawowego obciążającego go wcześniej jako przedsiębiorcę.

Upadłość przedsiębiorcy a upadłość konsumenta. Różnice.

Kwestią nadzwyczaj często podnoszoną przez osoby niewypłacalne jest różnica w przepisach prawnych dotyczących niewypłacalnych osób fizycznych posiadającymi status konsumenta a tymi osobami, które prowadzą działalność gospodarczą.

Dopóki przedsiębiorca będący osobą fizyczną pozostaje wpisany do właściwego rejestru przedsiębiorców oraz przez okres jednego roku od chwili wykreślenia z tego rejestru, dopóty przysługuje mu zdolność upadłościowa dla przedsiębiorców. Z chwilą upływu tego terminu były już przedsiębiorca uzyskuje konsumencką zdolność upadłościową i wszelkie przywileje wynikające z tego faktu dla niewypłacalnego dłużnika.

W czym oba powyższe postępowania się różnią ?

CEL POSTĘPOWANIA.

W przypadku przedsiębiorców postępowanie upadłościowe likwidacyjne ma charakter wybitnie windykacyjny, a celem postępowania jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą – dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane. Wskazuje na to m.in. fakt, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie posiada majątku mogącego chociażby pokryć koszty postępowania wniosek o upadłość musi zostać oddalony. Przedsiębiorca ma również przywilej umorzenia niewykonanych w toku postępowania upadłościowego zobowiązań, jednakże dotyczy on jedynie tych spośród nich, którzy dysponują majątkiem umożliwiającym w ogóle ogłoszenie upadłości. Natomiast w przypadku konsumentów (nie-przedsiębiorców) celem postępowania – równorzędnym wobec maksymalnego zaspokojenia wierzycieli – staje się uzyskanie przez rzetelnego dłużnika możliwości oddłużenia.

OBOWIĄZEK ZŁOŻENIA WNIOSKU O UPADŁOŚĆ.

Przedsiębiorca ma prawny obowiązek złożyć wniosek w określonym terminie – konsument nie ma takiego obowiązku. Realizacja tego obowiązku jest zabezpieczona sankcją odszkodowawczą oraz karną przedsiębiorcy niewypłacalnego.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest przywilejem dla dłużnika i z tego względu skorzystanie z niej obwarowane jest szczególnymi warunkami. Złożenie zatem wniosku o upadłość konsumencką ma charakter dobrowolny.

Przedsiębiorca ma obowiązek złożenia wniosku w przypadku swojej niewypłacalności i nie przewiduje się żadnych przesłanek szczególnych takiego wniosku, a w szczególności braku winy w niewypłacalności, jak w przypadku konsumentów.  Dopiero na etapie oddłużenia, po zakończeniu likwidacji jego majątku, przedsiębiorca musi spełnić szczególne warunki dla możliwości umorzenia niezaspokojonych wierzytelności.

BRAK MAJĄTKU DŁUŻNIKA TZW. UBÓSTWO MASY A KOSZTY POSTĘPOWANIA.

Brak majątku dłużnika w postaci dóbr trwałego użytku bądź dochodów jest nieusuwalną przeszkodą dla skutecznego przeprowadzenia postępowania upadłościowego przedsiębiorcy. Stan ubóstwa masy skutkuje obligatoryjnym dla sądu oddaleniem wniosku przedsiębiorcy o upadłość (co uniemożliwia również jego oddłużenie) i skazaniem przedsiębiorcy na toczenie się przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Natomiast w przypadku konsumenta brak majątku mogącego zaspokoić częściowo wierzycieli, a przede wszystkim koszty postępowania (8-15 tys. złotych),  nie stanowi przeszkody dla przeprowadzenia konsumenckiego postępowania upadłościowego w całości, włącznie z możliwością oddłużenia.

WYMAGANIA FORMALNE WNIOSKU O UPADŁOŚĆ.

Wniosek o upadłość konsumencką musi spełniać mniejsze wymagania formalne, tak w zakresie treści jak i liczby załączników do wniosku.

WYMAGANA LICZBA WIERZYCIELI NIEWYPŁACALNEGO DŁUŻNIKA.

Postępowanie upadłościowe przedsiębiorcy ma za zadanie uregulowanie wspólnego dochodzenia roszczeń przez wielu wierzycieli wobec jednego niewypłacalnego dłużnika. Dlatego też warunkiem ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy jest istnienie minimum dwóch wierzycieli. W przypadku natomiast konsumenta – z racji celu postępowania, którym jest oddłużenie – nie istnieje konieczność występowania zadłużenia wobec minimum dwóch podmiotów. Wierzyciel może być tylko jeden np. bank, który udzielił kredytu hipotecznego na zakup nieruchomości.

SZCZEGÓLNE WARUNKI SPRZEDAŻY  MIESZKANIA / DOMU UPADŁEGO.

Tylko w upadłości konsumenckiej występuje uprzywilejowanie upadłego w zakresie likwidacji (sprzedaży przez syndyka) mieszkania lub domu poprzez wydzielenie z masy upadłości kwoty na czynsz najmu lokalu mieszkalnego dla upadłego. Mieszkanie bądź dom przedsiębiorcy jest składnikiem masy upadłości podlegającym ogólnym zasadom likwidacji, a jego potrzeby mieszkaniowe nie są uwzględniane w postępowaniu w żaden szczególny sposób.

POSTĘPOWANIE NAPRAWCZE DLA OSÓB ZAGROŻONYCH NIEWYPŁACALNOŚCIĄ.

Postępowanie naprawcze ma na celu zapobieganie popadnięciu w stan niewypłacalności przedsiębiorcy nadmiernie zadłużonemu. Brak odpowiednika postępowania naprawczego w przypadku konsumentów. Zagrożony niewypłacalnością konsument może korzystać jedynie z pozasądowych metod regulowania stosunków cywilnoprawnych z wierzycielami.

 

PLAN SPŁATY WIERZYCIELI.

Plan spłaty wierzycieli jest szczególnym rozwiązaniem o charakterze nieobowiązkowym, dostępnym wyłącznie dla konsumentów korzystających z przywileju upadłości konsumenckiej. Przedsiębiorcy nie mają obowiązku ratalnej spłaty zadłużenia w ramach upadłości likwidacyjnej przed uzyskaniem oddłużenia. Wykonanie bowiem planu spłaty wierzycieli warunkuje konsumentowi dostęp do umorzenia niezaspokojonych zobowiązań (co do zasady, istnieje bowiem możliwość pomięcia etapu planu spłaty). Długi przedsiębiorcy indywidualnego sąd umarza już po spieniężeniu majątku upadłego, jednakże pod szczególnymi warunkami.

ODDŁUŻENIE.

Jeżeli upadły wykonał plan spłat wierzycieli  sąd ma obowiązek umorzyć niezaspokojone zobowiązania upadłego.

Przedsiębiorca indywidualny ma możliwość oddłużenia jedynie w przypadku, jeżeli przyczyną jego niewypłacalności były okoliczności wyjątkowe i niezależne.

W przypadku konsumenta katalog wierzytelności, które nie mogą zostać umorzone z uwagi na szczególnych charakter wierzytelności jest większy.

UMORZENIE POSTĘPOWANIA.

Dla konsumenta jest to sankcja, bowiem konsumenckie postępowanie upadłościowe toczy się wyłącznie w interesie dłużnika i na jego wniosek. W przypadku przedsiębiorcy postępowanie prowadzi się dalej w interesie wierzycieli (tylko przypadki określone w art. 361 PUN dają możliwość umorzenia). Interes wierzycieli nakazuje kontynuację postępowania upadłościowego wobec przedsiębiorcy.

UKŁAD Z WIERZYCIELAMI.

Tylko przedsiębiorcy mogą od początku tzn. już we wniosku o ogłoszenie upadłości żądać ogłoszenia upadłości układowej. Natomiast konsumenci dopiero po ogłoszeniu upadłości (mającej charakter wyłącznie likwidacyjny) i tylko do momentu zakończenia likwidacji masy upadłości mogą złożyć wniosek o zwołanie zgromadzenia wierzycieli celem zawarcia układu. Próby zawarcia układu nie powodują zasadniczo wstrzymania normalnego toku postępowania upadłościowego w wersji likwidacyjnej.

Nowa Upadłość 2016. Gdy brak majątku na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.

Poniżej treść uzasadnienia do projektu ustawy – Prawo restrukturyzacyjne w zakresie przypadków tzw. ubóstwa masy. Pamiętać proszę, że okoliczność ta w przypadku upadłości konsumenckiej nie stanowi przesłanki oddalenia wniosku o upadłość.

„Projekt utrzymuje dotychczasową zasadę, że postępowania upadłościowego nie prowadzi się, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie pozwala na zaspokojenie kosztów postępowania (art. 13 p.u.n.).

Negatywną przesłankę ogłoszenia upadłości przewidzianą w tym przepisie rozszerza się jednak o przypadek, w którym majątek niewypłacalnego dłużnika wystarcza tylko na zaspokojenie kosztów postępowania, nie pozwalając przy tym na zaspokojenie wierzycieli chociażby w minimalnym stopniu (art. 13 ust. 1 p.u.n.). Prowadzenie postępowania upadłościowego w takiej sytuacji byłoby ekonomicznie nieopłacalne i niespójne z celem postępowania przewidzianym w art. 2 ust. 1 p.u.n.

Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości w takim przypadku da przynajmniej niektórym wierzycielom chociażby minimalną szansę uzyskania częściowego zaspokojenia z istniejącego majątku dłużnika, który w razie ogłoszenia upadłości musiałby zostać przeznaczony na pokrycie kosztów postępowania. Projekt doprecyzowuje także art. 13 ust. 3 p.u.n. – ogłoszenie upadłości powinno mieć miejsce tylko wtedy, gdy można się spodziewać rzeczywistego uzyskania majątku wystarczającego do pokrycia kosztów postępowania.

Sąd rozpoznający wniosek o ogłoszenie upadłości będzie zatem musiał ocenić nie tylko występowanie podstaw do stwierdzenia bezskuteczności lub zaskarżenia czynności dłużnika, ale także szanse na rzeczywiste odzyskanie w ten sposób składników majątkowych dla masy upadłości.”

Nowa Upadłość 2016. Niewypłacalność po nowemu.

Jako że kluczową dla przedsiębiorców jest kwestia nowego określenia podstaw upadłości pozwolę sobie przytoczyć uzasadnienie do projektu ustawy – Prawo Restrukturyzacyjne (dostępny po adresem —  http://search.sejm.gov.pl/SejmSearch/ADDL.aspx?DoSearchNewByIndex).

” Nowy sposób zdefiniowania stanu niewypłacalności uwzględnia przesłanki ekonomiczne określenia stanu finansów przedsiębiorcy, słuszne postulaty doktryny oraz orzecznictwa. Zmiany dotyczą zarówno podstawy związanej z płynnością finansową dłużnika (art. 11 ust. 1 p.u.n.), jak i z nadmiernym zadłużeniem (art. 11 ust. 2 p.u.n.).

W zakresie przesłanki płynnościowej określono, że dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Podkreślić przy tym trzeba, że utrata płynności rzutująca na niewypłacalność przedsiębiorcy jest zawsze związana z finansowym aspektem oceny kondycji dłużnika. Oznacza to, że niewypłacalnym nie będzie taki podmiot, który utracił zdolność płatniczą ze względów faktycznych i pozafinansowych (np. z powodu urazu powypadkowego osoba fizyczna zapomniała kodów dostępu do rachunku bankowego). W celu ułatwienia wierzycielom oceny sytuacji zdecydowano się na przyjęcie domniemania prawnego wzruszalnego. Zgodnie z nim dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. W kontekście niewypłacalności stan faktycznego zaprzestania wykonywania zobowiązań pieniężnych jest istotny o tyle, o ile świadczy o niemożności zapłaty. Sam fakt braku zapłaty nie świadczy bowiem jeszcze o tym, że dłużnik jest niewypłacalny, a w konsekwencji, że powinno być wobec niego wszczęte postępowanie upadłościowe. Konieczny jest zły stan finansów, uniemożliwiający uregulowanie zobowiązań pieniężnych. Z punktu widzenia wierzycieli istotne jest nie to, czy dłużnik rzeczywiście nie zapłacił w terminie, lecz raczej to, że nie jest on zdolny do dokonania zapłaty. W razie więc złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela, wnioskodawca musiałby udowodnić, że dłużnik utracił zdolność spłaty zobowiązań. Stan taki zakłada pewną trwałość. Utrata zdolności płatniczej jest sama przez się stanem nieprzejściowym.

Niewypłacalnym nie będzie więc ten, kto chwilowo i przejściowo nie jest w stanie regulować swoich długów. Z tej przyczyny ciężar dowodu przeniesiony zostaje na dłużnika, w przypadku gdy opóźnienie trwa dłużej niż 3 miesiące. Przyjmuje się, że trzymiesięczne opóźnienie w zapłacie pozwala uznać, że sytuacja dłużnika jest na tyle zła, że w braku dowodu przeciwnego powinno dojść do ogłoszenia upadłości. Dłużnik może bronić się, twierdząc, że mimo braku spłaty, jest on w stanie uregulować istniejące wymagalne zobowiązania. Może to uczynić przez faktyczną spłatę (niekoniecznie od razu ani w całości) albo przez wykazanie, że spłata ta jest możliwa. Jednocześnie utrzymano ustawową przesłankę zadłużeniową jako dodatkowe kryterium niewypłacalności dłużnika. Przesłanka ta ma znaczenie pomocnicze wobec przesłanki płynnościowej. Co do zasady, nie jest korzystne dla podmiotu oraz jego otoczenia gospodarczego długotrwałe utrzymywanie się stanu, w którym suma zobowiązań przewyższa łączną wartość zbywczą majątku dłużnika. Uznano przy tym, że okres dwudziestoczteromiesięczny jest okresem adekwatnym. Jeżeli w czasie 2 pełnych lat majątek dłużnika ma mniejszą wartość niż jego zobowiązania, to oznacza to, że powinien on być poddany rygorom ustawy upadłościowej. Trzeba przy tym pamiętać, że wartość majątku nie powinna być oceniana na podstawie wartości bilansowej, lecz na podstawie wartości rzeczywistej (zbywczej) przy założeniu kontynuacji prowadzenia działalności. Dla wierzycieli istotne jest to, że ewentualne zbycie składników majątkowych wystarczy na zaspokojenie wszystkich zobowiązań dłużnika. Konieczne jest przy tym wprowadzenie okoliczności, które łagodzą nadmierny rygoryzm oceny niewypłacalności dłużnika zgodnie z kryterium zadłużeniowym. Również w zakresie przesłanki zadłużeniowej ułatwiono wierzycielom ocenę sytuacji poprzez odwołanie się do dokumentacji finansowej dłużnika. Trzeba bowiem zauważyć, że część przedsiębiorców ma ustawowy obowiązek składania sprawozdań finansowych do jawnego rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy. Ponieważ bilans zgodnie z ustawą o rachunkowości stanowi część składową sprawozdania finansowego, to wierzyciele będą mieli możliwość weryfikacji, czy zachodzi domniemanie istnienia przesłanki zadłużeniowej dłużnika. Domniemanie bilansowe zostało przy tym dostosowane w maksymalnie możliwym stopniu do treści rzeczywistej przesłanki. Pełne dostosowanie nie jest przy tym możliwe wobec aktualnego brzmienia ustawy o rachunkowości.

Należało także wprowadzić ogólną klauzulę pozwalającą sądowi na oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Przesłanka zadłużeniowa ma charakter subsydiarny wobec przesłanki płynnościowej. Nadmierne zadłużenie stanowi istotny problem dla sytuacji rynkowej dopiero wtedy, gdy prowadzi do zaburzenia zdolności płatniczej przedsiębiorcy. Dlatego też sąd upadłościowy powinien być uprawniony do oddalenia wniosku, gdy na podstawie zebranego materiału dowodowego dojdzie do wniosku, że zachodzą szczególne okoliczności, które polegają na braku zagrożenia, iż dłużnik utraci zdolność do regulowania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych w niedługim czasie. Ponadto wprowadzono rozwiązanie, że przesłanka nadmiernego zadłużenia może być przedmiotem oceny przy określaniu stanu niewypłacalności jedynie w przypadku jednostek organizacyjnych, za których zobowiązania nie odpowiada subsydiarnie i całym swoim majątkiem osoba fizyczna. Wiąże się to z faktem, że w przypadku osób fizycznych w ślad za likwidacją majątku nie dochodzi do zakończenia bytu prawnego. Interes wierzycieli nie będzie naruszony, ponieważ osoby fizyczne zachowują zdolność do dalszej pracy zarobkowej oraz do spłaty swoich zobowiązań na dalszych etapach życia.”